Türk Işını ve Kobay(!) İnsanlar

Sağlığını korumak ya da tedavi olmak için hekime başvuran insan merak ve endişe taşır. Tıp dili karmaşık ve teknik bir dildir. Hekim bunu sosyal ve empatik bir dile çevirerek hastaya anlatır. Her şey yolunda gitse ve iyi bir iletişim kurulsa dahi hekiminin yanından tüm sorularına cevap alarak ayrılabilen yok gibidir. Bu, işin doğası gereğidir: Süre sonsuz değildir, endişe söyleneni anlamayı zorlaştırır. En çok merak edilenler hastalıkların sebepleri ile tedavinin mümkün olup olmadığıdır. Genelde işler ters gittiğinde gündeme gelen bir soru daha vardır: Üzerimde deney mi yapılıyor?

Tıp bir bilimdir ve uygulamadaki bilgiler bilimsel yöntemle elde edilir. Bilimsel çalışmaların sınıflandırması ayrıntılı olsa da temelde iki türlüdür: Gözlem ve deney. Bugün standart tedavi haline gelmiş pek çok ilaç ve yöntem bir dönemin hayali, bir zamanın deneyiydi. Dahası, bugün size uygulanacak standart bir tedavi de bir deneyin parçası olabilir. Bu gerçek sizi korkutmamalıdır: Deneysel tedaviler yüklü bir teorik ve pratik altyapının üzerine inşa edilir. Hiç kimse bir sabah uyanıp “Aklıma şöyle bir tedavi geldi…” diyerek sizin üstünüzde uygulayamaz.

İnsanlar üzerinde yapılacak tıbbî araştırmaların kuralları, Dünya Tıp Birliği tarafından kabul edilen ve tüm hekimleri yasal olarak bağlayan Helsinki Bildirgesi ile belirlenir(1). Bu bildirgeye göre bireyin kendi sağlığı ve tedavisi, saygınlığı, mahremiyeti daima bilimsel araştırmanın önündedir. Kimse önceden bilgilendirilmeden bir deneye dahil edilemez. Yeni geliştirilmiş tedaviler sadece mevcut tedavilerin yetersiz kaldığı durumlarda denenebilir. Dezavantajlı gruplar (ör. Engelliler, yaşlılar) ancak bu grubun sağlığını ilgilendiren alanlarda deneye dahil edilebilir.

Covid-19 salgını, tüm belirsizliği ve öldürücülüğüyle hayatımıza bir korku unsuru olarak yerleşmişti. Viral solunum yolu enfeksiyonlarındaki standart yaklaşımların etkisizliği görüldü. Sadece yaşlı veya bağışıklığı baskılanmış hastaları değil, ek hastalığı olmayan genç insanları da öldürdü veya uzun süreli organ fonksiyon kayıplarına yol açtı. Bu sırada kinin gibi arkaik ilaçlar ve fonksiyonel tıp gibi şarlatanlıklar dahil pek çok yönteme umut bağlandı. 2020 yılının ortalarında Diyarbakır Dicle Üniversitesi’nde, başka yöntemlerle tedavi edilemeyen bir Covid-19 hastasının “Türk Işını” adı verilen bir tedavi ile sağlığına kavuştuğu haberlerde yer aldı(2). Dört yıldan fazla bir süre sonra aynı üniversitede görevli başka bir hekim haberi “Kürtler kobay olarak kullanıldı” şeklinde gündeme getirdi(3).

Bu olayın iki yüzünü ele alacağız. Birincisi daha basit olan: Kürtlerin üzerinde deney yapılması iddiası. Bahsi geçen tedavinin uygulandığı hasta haber videosunda görülmekte ve tedavi hakkında bilgilendirildiği anlaşılmaktadır. Diyarbakır’da ya da Türkiye’de yaşayan her Türk gibi devlet kurumlarında tedavi olma hakkını kullanmış, modern bilimsel ve teknolojik gelişmelerden mahrum bırakılmamıştır. Deneysel tedaviye dahil edilme sebebi etnik kökeni değil hasta olması ve başka yöntemlerle tedavi olamamasıdır.

Daha çetrefilli ve anlaşılmayan kısım Türk Işını tedavisidir. Ultraviyole ışınlarının mikropları etkisiz hale getirmesi esasına dayandığı söylenen bu tedavi derneğimizde görevli hekim ve sağlıkçılar tarafından anlaşılamamıştır. Anadolu Ajansı’nın haberinde bu tedaviyle ilgili ABD’deki Cleveland Clinic’ten davet alındığı(4) belirtilirken Google Akademik ve Pubmed’de yapılan aramalar sonuçsuz kalıyor(5-8). Yine Anadolu Ajansı’nın bir başka haberinde(9) RD Global Invamed tarafından geliştirilen bir cihazdan bahsedilirken firmanın sitesindeki ürünler listesinde böyle bir cihazın adı geçmemektedir(10). Türkiye İlaç ve Tıbbî Cihaz Kurumu’nun 2020 yılına ait haber ve duyurularında da bu cihaza ait bilgiye rastlanmıyor (11, 12). Kasım 2020’de gönderilen ve Haziran 2021’de yayına kabul edilen bir orijinal araştırma makalesinde akciğer ve damar içi ultraviole ışını ile tedavisinin denendiği görülüyor (13). Bu deneyde kullanılan cihaz RD Global tarafından üretilmiş, ancak adı “Türk Işını” değil “Voltran”.

Üst üste binmiş iki yanlışın olduğu bu süreci şöyle özetleyebiliriz: Henüz deney aşamasındaki bir tedavi metodunun, sahte bir isim altında, kesin tedavi vaadiyle reklamının yapılması. Aradan zaman geçtikten sonra mağduriyet hikâyelerinden beslenen bölücü bir grup tarafından kullanılması. Bunların yanında, Akepe hükümetinin temel alışkanlığı olarak bir yandaşın ürettiği ya da ithal ettiği cihazın devlet tarafından ihaleyle satın alınmasının yolunun açılması için kurulmuş bir mizansen olabileceği de akıldan çıkmamalı.

Türk milliyetçileri olarak; görev ve yetkisini şahsi emelleri için kullananlara karşı da, milletimize düşmanlığını göstermek için fırsat kollayanlara karşı da gözümüz daima açık olmalı. Bu anlayışla, sağlık kurumlarının itibarının korunması ve bölücü seslerin susturulması için hem Dicle Üniversitesi hem de Sağlık Bakanlığı’ndan konuyla ilgili açıklama talebindeyiz.

Kaynakça

1. https://www.wma.net/policies-post/wma-declaration-of-helsinki-ethical-principles-for-medical-research-involving-human-subjects/

2. https://youtu.be/nSTSI-G-BVg?si=NivHA774C_WWvbii

3. https://x.com/CenapDoc/status/1810084134351503360

4. https://www.aa.com.tr/tr/koronavirus/kovid-19-hastasina-turk-isin-tedavisi-yontemi-uygulandi/1891410

5. https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&q=turkish+beam&btnG=

6. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=turkish%20beam

7. https://scholar.google.com/scholar?as_ylo=2020&q=hikmet+sel%C3%A7uk+gedik&hl=en&as_sdt=0,5

8. https://scholar.google.com/scholar?hl=en&as_sdt=0%2C5&q=t%C3%BCrk+%C4%B1%C5%9F%C4%B1n%C4%B1&btnG=

9. https://www.trt.net.tr/portuguese/ciencia-e-tecnologia/2020/05/18/terapia-de-raios-laser-para-o-covid-19-desenvolvida-na-turquia-sera-testada-nos-eua-1419212

10. https://invamed.com/allproducts

11. https://titck.gov.tr/duyuru

12. https://titck.gov.tr/haber

13. https://www.jceionline.org/download/pilot-study-of-application-of-combined-transbronchial-and-intravenous-ultraviolet-c-uvc-and-laser-10811.pdf

Tüm linklerin erişim tarihi 12 Temmuz 2024’tür.